شناسایی ۸۴ غار در استان البرز؛ هشدار درباره گردشگری بدون ضابطه

غارهای استان البرز به‌عنوان بخشی از میراث طبیعی و زمین‌شناختی منطقه، نیازمند حفاظت و مدیریت متناسب با ویژگی‌های محیطی خود هستند. گزارشی که در ۱۳ مهر ۱۴۰۵ منتشر شد، به وضعیت غارهای شناسایی‌شده استان، ارزش‌های طبیعی آن‌ها و تهدیدهای ناشی از ورود کنترل‌نشده گردشگران پرداخت.

بر اساس اطلاعات اعلام‌شده از سوی اداره کل حفاظت محیط زیست استان البرز در گزارش تسنیم، تاکنون ۸۴ غار در این استان شناسایی شده‌اند و ۱۱ غار به دلیل ارزش‌های اکولوژیکی، علمی و زیست‌محیطی در اولویت برنامه‌های حفاظتی قرار دارند.

غار یخ‌مراد در محدوده گچسر از جمله غارهای شاخص البرز است. ساختار چندسطحی، سازندهای یخی و ویژگی‌های زمین‌شناختی آن، این مکان را به پدیده‌ای ارزشمند از نظر طبیعی و علمی تبدیل کرده است. با این حال، همین ویژگی‌ها ضرورت مدیریت دقیق ورود و بازدید را افزایش می‌دهند.

در شهرستان طالقان نیز غارهایی مانند پنجعلی، وی یا خولی‌زرد، زالن‌گاه و بادامستان در گزارش معرفی شده‌اند. ویژگی‌های زمین‌شناختی این غارها و در برخی موارد ارزش‌های تاریخی آن‌ها، اهمیت مطالعات علمی و حفاظت از محیط پیرامونی را نشان می‌دهد.

به گفته کیوان رحیمی، معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیط زیست استان البرز، گردشگری بی‌ضابطه می‌تواند به سازندهای طبیعی غارها آسیب بزند. تخریب غارنهشته‌ها، رهاسازی زباله، آلودگی منابع آب و برهم خوردن شرایط محیطی از جمله نگرانی‌های مطرح‌شده در این گزارش هستند.

گزارش همچنین بر این نکته تأکید دارد که همه غارها برای بازدید عمومی مناسب نیستند. درباره غار یخ‌مراد، حساسیت ساختار طبیعی و ضرورت جلوگیری از ورود کنترل‌نشده مطرح شده است. بنابراین، معرفی این غار به‌عنوان مقصد گردشگری نباید به‌معنای توصیه به ورود بدون بررسی ضوابط و شرایط مجاز بازدید باشد.

برای طبیعت‌گردان، پیام اصلی این گزارش آن است که غارها فقط جاذبه‌هایی برای ماجراجویی نیستند؛ آن‌ها بخشی از سامانه آب‌های زیرزمینی و زیست‌بوم‌های حساس به شمار می‌روند. بازدید مسئولانه، پرهیز از دستکاری سازندهای طبیعی و رعایت محدودیت‌های اعلام‌شده، برای حفاظت از این میراث ضروری است.

گزارش از شناسایی ۸۴ غار سخن می‌گوید، اما به این معنا نیست که همه آن‌ها برای گردشگری عمومی آماده‌اند یا امکان بازدید از آن‌ها بدون محدودیت وجود دارد. مسافران باید پیش از برنامه‌ریزی برای ورود به هر غار، شرایط دسترسی و ضوابط حفاظتی همان مکان را از مراجع مسئول بررسی کنند.