معرفی کامل و جامع

شهر زیرزمینی نوش‌آباد که با نام محلی اویی شناخته می‌شود، یکی از شاخص‌ترین آثار تاریخی شهرستان آران و بیدگل و از متفاوت‌ترین نمونه‌های معماری دست‌کند در ایران است. این مجموعه در زیر بافت تاریخی شهر نوش‌آباد شکل گرفته و ساختار آن در چند سطح زیرزمینی گسترش یافته است. منابع گردشگری و پژوهشی قدمت بخش‌هایی از مجموعه را به دوره ساسانی و استمرار استفاده از آن را تا دوره‌های بعدی، از جمله صفویه، نسبت می‌دهند.

کارکرد اصلی اویی را باید در ارتباط با پناه‌گیری، دفاع و حفاظت از مردم و اموال در زمان ناامنی بررسی کرد. راهروهای باریک، فضاهای تو‌در‌تو، اتاقک‌ها، مسیرهای عمودی و چاه‌های ارتباطی، ساختاری متفاوت از بناهای معمول سطح زمین ایجاد کرده‌اند. عمق بخش‌های شناخته‌شده مجموعه حدود ۴ تا ۱۶ متر گزارش شده و حفاری آن در دل زمین سخت منطقه، از ویژگی‌های قابل توجه آن است.

یکی از جذابیت‌های اویی برای گردشگر، تجربه ورود تدریجی از فضای شهری به محیط تاریک و خنک زیرزمین و مشاهده معماری کاملاً دست‌کند است. مسیر بازدید در قسمت‌های قابل عرضه به گردشگران، راهروها و اتاق‌هایی دارد که گاهی ارتفاع آن‌ها گردشگر را مجبور به خم شدن می‌کند.

این مقصد برای گردشگری تاریخی، معماری، مردم‌شناسی و تجربه‌های متفاوت شهری مناسب است و به دلیل قرار گرفتن در بافت نوش‌آباد، می‌توان بازدید آن را با سایر بناهای تاریخی شهر در یک برنامه نیم‌روزه ترکیب کرد.

اطلاعات بررسی‌شده در منابع محلی

منابع محلی نوش‌آباد بر پیشینه تاریخی این شهر و نقش آن در مسیرهای ارتباطی تاریخی مرکز ایران تأکید کرده‌اند. در برخی گزارش‌های محلی، نوش‌آباد به عنوان یکی از منزلگاه‌های مسیرهای قدیمی میان ری و اصفهان معرفی شده و همین جایگاه تاریخی در توضیح شکل‌گیری بافت قدیمی شهر و مجموعه زیرزمینی مورد توجه قرار گرفته است.

اطلاعات تاریخی

قدمت مجموعه در منابع گردشگری حدود ۱۵۰۰ سال عنوان شده و آغاز شکل‌گیری آن به دوره ساسانی نسبت داده می‌شود؛ با این حال، استفاده و توسعه آن در دوره‌های بعدی ادامه داشته است. شهر زیرزمینی نوش‌آباد در سال ۱۳۸۵ با شماره ۱۵۸۱۶ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.

اطلاعات بازدید

• وضعیت بازدید: بخش‌هایی از مجموعه برای بازدید گردشگران آماده شده است.
• مدت پیشنهادی: حدود ۱ تا ۲ ساعت برای بازدید معمول.
• ساعت و قیمت روز: قبل از حرکت باید از مجموعه استعلام شود؛ اطلاعات ثابت و قابل اتکای جاری برای اعلام قطعی پیدا نشد.
• شرایط مسیر: فضای زیرزمینی، راهروهای باریک و پله دارد.

مسیر و دسترسی

از مرکز آران و بیدگل به سمت نوش‌آباد حرکت کنید. نوش‌آباد در بخش مرکزی شهرستان قرار دارد و از طریق جاده ارتباطی آران و بیدگل به آن دسترسی وجود دارد. پس از ورود به شهر، باید تابلوها و مسیر مجموعه اویی را دنبال کرد. آدرس‌های گردشگری، مجموعه را در محدوده بافت تاریخی نوش‌آباد و مجموعه چاله‌سی معرفی می‌کنند.

برای خودروی شخصی، بهتر است خودرو در فضای مجاز نزدیک مجموعه پارک شود و ادامه مسیر تا ورودی را پیاده انجام دهید. داخل مجموعه امکان استفاده از خودرو وجود ندارد.

برای تور، بهتر است راهنمای تور پیش از ورود، گروه را به چند گروه کوچک‌تر تقسیم کند تا حرکت در راهروهای باریک راحت‌تر باشد.

امکانات رفاهی

در محدوده شهری نوش‌آباد امکان استفاده از خدمات شهری وجود دارد. اطلاعات مربوط به پارکینگ اختصاصی، بلیت و خدمات روزانه ممکن است تغییر کند.

شرایط مناسب برای گروه‌های مختلف

برای خانواده‌ها و نوجوانان مقصد جذابی است. برای سالمندان یا افراد دارای مشکل حرکتی، به دلیل پله‌ها، فضای بسته و راهروهای باریک باید پیش از بازدید شرایط مسیر بررسی شود.

تجهیزات پیشنهادی

کفش راحت، آب آشامیدنی، لباس سبک و در صورت حساسیت به فضای بسته، آمادگی مناسب برای ورود به محیط زیرزمینی.

نکات ایمنی

از جدا شدن از گروه خودداری شود. در قسمت‌هایی که سقف کوتاه است، مراقب سر باشید و مسیر تعیین‌شده بازدید را ترک نکنید.

خدمات نزدیک

خدمات شهری نوش‌آباد، فروشگاه‌ها و مراکز پذیرایی در شهر در دسترس هستند.

مکان‌های دیدنی نزدیک

مسجد جامع نوش‌آباد و قلعه سی‌زان از بناهای تاریخی همین شهر هستند و می‌توانند در یک برنامه فرهنگی واحد بازدید شوند.

ویژگی‌های راهیرو

• جاذبه تاریخی
• جاذبه معماری
• مناسب عکاسی معماری
• تجربه متفاوت و کمتر معمول
• مناسب گردشگری خانوادگی با رعایت شرایط مسیر

دسته‌بندی راهیرو: تاریخی و میراث فرهنگی
زیر‌دسته‌بندی راهیرو: آثار باستانی و محوطه‌های تاریخی

جاذبه‌های مکان

• معماری دست‌کند زیرزمینی
• راهروها و اتاق‌های زیرزمینی
• مسیرهای عمودی و ارتباطی
• ساختار چندسطحی اویی
• فضای تاریخی بافت نوش‌آباد